มามะ มาพูด (Speaking)

การพูดขั้นพื้นฐาน

ความหมายของการพูด

การพูด คือ การเปล่งเสียงออกมาเป็นถ้อยคำ  การพูดเป็นการสื่อความหมายโดยใช้เสียงและภาษาท่าทางเพื่อถ่ายทอดความรู้สึกความรู้ ความคิด   ความต้องการ ฯลฯของผู้ส่งสารไปยังผู้รับสาร  

ลักษณะสำคัญของการพูด

*** ใช้ทั้งวัจนภาษาและอวัจนภาษาประกอบกัน

***เป็นกระบวนการสื่อสารที่สัมพันธ์กับการฟัง

***เป็นการสื่อสารสองทางต้องมีทั้งผู้พูดและผู้ฟัง

*** ความสามารถในการพูดแบ่งเป็น  ๓ ขั้น  คือ พูดได้   พูดเป็น  และพูดดี/พูดเก่ง

*** การพูดเป็นความสามารถเฉพาะบุคคลที่เกิดจากการเรียนรู้ สามารถฝึกฝนและพัฒนาให้ดีขึ้นได้ซึ่งแต่ละคนอาจใช้เวลาฝึกฝนไม่เท่ากัน

*** การพูดมีความสำคัญทั้งต่อบุคคล  ต่อสังคม       ต่อประเทศ   

องค์ประกอบของการพูด  ( ผู้พูด + สาร + เสียง/สื่ออื่นๆ + ผู้ฟัง + ผลของการสื่อสาร)

          ๑. ผู้พูด 

          ๒.ผู้ฟัง

          ๓. เนื้อหาสาระที่พูด

          ๔. สื่อ/เครื่องมือที่ใช้ในการสื่อสาร

          ๕. จุดมุ่งหมายหรือผลที่เกิดจากการพูด

จุดมุ่งหมายของการพูด

๑.  การพูดเพื่อให้ความรู้  การเล่าเรื่องราวต่างๆ  การอธิบาย การสาธิต 

๒.   การพูดเพื่อให้ความบันเทิง

 ๓.  การพูดเพื่อจรรโลงใจ   เพื่อให้ได้คติชีวิต

๔.   การพูดเพื่อชักจูงใจหรือโน้มน้าวใจ 

ประเภทของการพูด

           ๑.    การพูดแบบไม่เป็นทางการ

           ๒.   การพูดแบบเป็นทางการ

ลักษณะของการพูดต่อหน้าที่ชุมนุมชน

          ๑. การพูดแบบกะทันหัน

          ๒. การพูดแบบท่องจำ

          ๓. การพูดแบบอ่านจากต้นฉบับ

          ๔. การพูดแบบเตรียมตัวล่วงหน้า

ลักษณะผู้พูดที่ดี

          ๑.    ผู้พูดต้องเตรียมการพูดมาอย่างดี

          ๒.   ผู้พูดต้องมีความสามารถในการสื่อสาร

          ๓.   ผู้พูดต้องหมั่นฝึกซ้อมให้ชำนาญ

          ๔.   ผู้พูดควรมีความมั่นใจและมีปฏิภาณ ไหวพริบดี

การเตรียมการพูด

๑. การกำหนดจุดมุ่งหมายในการพูด

๒. การเลือกเรื่องที่จะพูด

- เลือกเรื่องที่ผู้พูดสนใจและมีความรู้ดี

- เลือกเรื่องที่ผู้ฟังสนใจ เหมาะสมกับวัย ความรู้ของผู้ฟัง 

-  เลือกเรื่องที่มีขอบเขตจำกัดและเหมาะสมกับเวลาและกาลเทศะ 

๓. การวางโครงเรื่อง  

๔. การค้นคว้ารวบรวมข้อมูล

๕. การเรียบเรียงเนื้อหา

๖. การฝึกซ้อม

๗. ปรับปรุงบุคลิกภาพในด้านต่างๆ

๗.๑ การแต่งกาย

๗.๒ การเดิน-การยืน-การนั่ง

๗.๓ การแสดงสีหน้า- การใช้เสียง   

๗.๔  การแสดงท่าทาง

๗.๕ การใช้สายตา

๗.๖ การใช้ไมโครโฟน

๗.๗ การใช้ภาษา-การออกเสียง

มารยาทที่ดีของการพูดในที่ประชุมชน

                *การแต่งกายเรียบร้อยเหมาะสมกับกาลเทศะ

                *ใช้คำพูดสุภาพเรียบร้อยนุ่มนวล ไม่ใช้อารมณ์

                *ไม่กล่าววาจาเสียดแทง

                *ไม่พูดอวดตนข่มผู้อื่น (ไม่พูดเรื่องส่วนตัว)

                *ไม่ผูกขาดการสนทนาเพียงผู้เดียว

                *ยอมรับฟังความคิดเห็นของผู้อื่น

                *ไม่พูดแทรกขณะที่ผู้อื่นกำลังพูดอยู่

                *หากนำคำพูดของผู้อื่นมาอ้าง/กล่าวถึงผู้พูดต้องเอ่ยชื่อคนผู้นั้นด้วย

                *ผู้พูดจะต้องไม่พูดสิ่งที่เป็นการทำลาย ความน่าเชื่อถือของตนเอง

             

เรียนรู้ การฟัง (Listening)

ความหมายและความสำคัญของการฟัง

        

          การฟัง หมายถึง การรับรู้เรื่องราวต่าง ๆ จากแหล่งของเสียง ซึ่งอาจจะรับรู้ผ่านผู้พูดโดยตรง หรือรับรู้ผ่านอุปกรณ์บันทึกเสียงแบบต่าง ๆ โดยแหล่งเสียงจะส่งผ่านประสาทสัมผัสทางหูเข้ามา แล้วผู้ฟังเกิดการรับรู้ความหมายของเสียงที่ได้ยินจากนั้นนำความหมายที่ได้รับรู้ไปพิจารณาทำความเข้าใจวัตถุประสงค์ของผู้พูดประเมินค่าสารที่ได้ฟังและสามารถนำสารที่ได้จากการฟังไปปฏิบัติให้เกิดประโยชน์ในชีวิตประจำวันของตนได้ขั้นตอนและกระบวนการการฟังเพื่อรับสาร การฟังที่ดีมีประสิทธิภาพคือ การฟังอย่างมีวิจารณญาณ คือ การฟังที่มีประสิทธิภาพ นอกจากการฟังเพื่อการรับสารแล้ว  ต้องมีการวิเคราะห์ ใคร่ครวญ วินิจฉัย ประเมินค่า และเพื่อใช้ประโยชน์ ในชีวิตประจำวันอย่างแท้จริงตามจุดมุ่งหมายที่ตั้งไว้ทุกประการ

       

ขั้นตอนและกระบวนการฟัง

จากความหมายของการฟัง เราสามารถนำมาเขียนเป็นกระบวนการฟังได้ 6 ขั้นตอน ดังนี้

          1. ขั้นได้ยินเสียง กระบวนการฟังจะเริ่มต้นตั้งแต่การได้ยินเสียงจากแหล่งของเสียงซึ่งแพร่คลื่นเสียงที่มีลักษณะเป็นคลื่นไฟฟ้าผ่านอากาศเข้ามา ประสาทสัมผัสทางหู หรือโสตประสาทจะรับเสียงเหล่านั้นผ่านเข้าไปยังสอง

          2. ขั้นรับรู้ เมื่อเสียงผ่านเข้าไปยังสมองแล้ว สมองจะจำแนกเสียงพยางค์ไปตามลักษณะโครงสร้างทางไวยากรณ์ของแต่ละภาษา  หากเป็นเสียงในภาษาที่ผู้ฟังรู้จักและเข้าใจจะเกิดการรับรู้ แต่หากผู้ฟังไม่รู้จักเสียงที่ผ่านเข้ามาก็จะไม่เกิดความหมายใด

          3. ขั้นตีความ เป็นขั้นที่ผู้ฟังแปลความหมาย หรือตีความหมายของประโยคหรือสิ่งที่ได้ยิน ได้ฟัง

          4. ขั้นเข้าใจ เป็นขั้นการฟังซึ่งผู้ฟังสามารถเข้าใจความหมายของใจความสำคัญของผู้พูดได้อย่างถูกต้อง

          5. ขั้นพิจารณาหรือขั้นเชื่อ เป็นขั้นที่ขึ้นอยู่กับความสามารถของผู้ฟังที่จะตัดสินว่าเรื่องที่ได้ยินมานั้น เป็นความจริงเพียงใด น่าเชื่อถือได้หรือไม่  ยอมรับได้หรือไม่ และเป็นประโยชน์ต่อตนเองหรือไม่

          6. ขั้นการนำไปใช้ เมื่อพิจารณาสารเรียบร้อยแล้ว ผู้ฟังจะนำความรู้ความเข้าใจที่ได้จากการฟังไปใช้ให้เกิดประโยชน์ต่อตนเองและสังคมต่อไป

ความสำคัญของการฟัง

          การฟังเป็นกระบวนการสื่อสารที่มนุษย์ใช้ก่อนทักษะอื่น ดังนั้นทักษะการฟังจึงมีความสำคัญมากในการติดต่อสื่อสาร ซึ่งสามารถจำแนกความสำคัญเป็นประเด็น ๆ ดังนี้

          1. การฟังเป็นกระบวนการรับสารที่เราใช้มากที่สุดในชีวิตประจำวัน เช่น การติดต่อสื่อสารในชีวิตประจำวันของมนุษย์ มนุษย์สามารถติดต่อสื่อสารการฟังโดยผ่านสื่ออิเล็กทรอนิกส์ ได้แก่ โทรศัพท์ วิทยุ โทรทัศน์ ฯลฯ จากสถิติการวิจัยของวิลเลียม เอฟ แมคคี เขียนไว้ในหนังสือ “Language Teaching Analysis” ว่า วันหนึ่ง ๆ ของคนเราจะมีการฟัง 48% การพูด 23% การอ่าน 16% และการเขียน 13% (อ้างถึงใน สถาบันราชภัฏสวนดุสิต. 2539: 6)

          2. การฟังเป็นเครื่องมือที่สำคัญในการแสวงหาความรู้ทุกสาขาวิชา  ไม่ว่าจะเป็นความรู้ทางด้านการเรียนทุกระดับ ทุกวิชาชีพ ซึ่งเป็นความรู้ที่มนุษย์ต้องการมากที่สุด

          3. การฟังเป็นทักษะส่งเสริมความคิดและความฉลาดรอบรู้ เป็นพหูสูต(ผู้สดับตรับฟังมาก) ทำให้ประสบความสำเร็จและก้าวหน้าในหน้าที่การงานได้อย่างมีประสิทธิภาพ

          4. การฟังช่วยให้เกิดความคิดสร้างสรรค์สิ่งที่แปลกใหม่โดยการวิเคราะห์ ตีความ นำมาประยุกต์ปรับเปลี่ยนได้อย่างเหมาะสม เกิดความงอกงามทางความรู้ ความคิด และสติปัญญา

          5. การฟังเป็นทักษะที่ก่อให้เกิดความสนุกสนานเพลิดเพลิน เช่น การฟังเพลง นิทาน วรรณคดี เป็นต้น

          6. การฟังช่วยให้ผู้รับสารเป็นผู้พูดและผู้เขียนที่มีประสิทธิภาพ และประสิทธิผล เพราะการฟังช่วยให้ผู้ฟังได้รับความรู้ ประสบการณ์ด้านเนื้อหาสาระ ภาษาถ้อยคำทั้งร้อยแก้วและร้อยกรอง เพื่อเป็นข้อมูลในการพูดและการเขียนต่อไป